Dlaczego coraz więcej ludzi boi się zwyczajności, jakby spokojne życie było czymś gorszym od życia „ciekawego”

Są dziś ludzie, którzy potrafią opowiadać o swoim życiu tak, jakby zwyczajność była czymś podejrzanym. Jakby spokojny dzień trzeba było od razu usprawiedliwić. Jakby trzeba było szybko dodać, że jednak „dużo się dzieje”, „ciągle coś jest”, „nie ma nudy”, „ostatnio taki młyn”. Samo powiedzenie, że tydzień minął spokojnie, że nie wydarzyło się nic spektakularnego, że człowiek po prostu pracował, odpoczywał, rozmawiał, zrobił zakupy, przeczytał książkę i poszedł spać, zaczyna brzmieć dla wielu osób niemal jak przyznanie się do życiowej porażki.

To jest jedna z dziwniejszych zmian obyczajowych ostatnich lat. Nie chodzi nawet o to, że ludzie chcą przeżywać coś więcej. To akurat naturalne. Problem zaczyna się wtedy, gdy zwykłe życie przestaje być uznawane za pełnoprawne życie. Gdy spokój zaczyna być mylony z nudą, przewidywalność z bylejakością, a brak dramatów z brakiem sensu. Wtedy w człowieku rodzi się bardzo niezdrowy niepokój. Zaczyna mieć wrażenie, że jeśli nie dzieje się u niego nic efektownego, to chyba dzieje się za mało.

W ten sposób powoli wchodzimy w przedziwną pułapkę. Z jednej strony wszyscy mówią, że są zmęczeni przebodźcowaniem, pośpiechem, nadmiarem informacji i ciągłym napięciem. Z drugiej strony wielu ludzi panicznie boi się życia, które nie dostarcza wystarczająco wielu bodźców. Narzekają na chaos, ale nie ufają ciszy. Mówią, że chcieliby spokoju, ale gdy ten spokój się pojawia, czują się nieswojo. Jakby nagle coś było nie tak.

Zwyczajność zaczęła być traktowana jak brak ambicji

Przez długi czas zwyczajne życie było czymś oczywistym. Człowiek pracował, budował relacje, prowadził dom, martwił się codziennymi sprawami, czasem miał lepszy okres, czasem gorszy. Nie musiał z tego robić wielkiej narracji. Nie musiał codziennie udowadniać, że jego życie jest interesujące. Dziś coraz częściej wygląda to inaczej. Powstała atmosfera, w której wiele osób czuje presję, żeby ich codzienność była nie tylko przeżywana, ale jeszcze odpowiednio opowiedziana.

W tej opowieści nie ma miejsca na to, że ktoś po prostu lubi wracać do domu, zjeść kolację bez zdjęć, posiedzieć w ciszy, zrobić porządek, pójść na spacer tą samą trasą co zawsze i mieć z tego autentyczny spokój. Taki człowiek łatwo zaczyna wyglądać jak ktoś „mało dynamiczny”, „mało ciekawy”, „zbyt zachowawczy”. Tymczasem bardzo często jest dokładnie odwrotnie. To właśnie on bywa bardziej poukładany, bardziej świadomy i mniej zależny od zewnętrznego hałasu.

Nie wszystko, co spokojne, jest puste. Nie wszystko, co głośne, jest pełne treści. A jednak coraz więcej osób zachowuje się tak, jakby życie musiało być stale podkręcone, bo inaczej nie zasługuje na uwagę. W takim myśleniu zwyczajność zostaje zdegradowana do roli tła, a przecież dla większości ludzi to właśnie ona stanowi główną materię życia. Nie weekendowe fajerwerki, nie pojedyncze wyjątkowe momenty, tylko codzienny rytm, z którego składa się wszystko inne.

Spokój przestał wyglądać atrakcyjnie

Jest jeszcze jeden problem. Spokój słabo się sprzedaje. Nie wzbudza takiej ciekawości. Nie robi takiego wrażenia. Trudniej go opowiedzieć w jednym zdaniu. Łatwiej opowiedzieć konflikt, zmianę, kryzys, zwrot, podróż, ryzyko, spektakularną decyzję albo wielkie olśnienie. Spokojny, uporządkowany dzień nie daje tak mocnego efektu. A ponieważ coraz więcej rzeczy oglądamy przez pryzmat atrakcyjnej opowieści, spokojne życie zaczyna przegrywać już na poziomie samej prezentacji.

To trochę tak, jakbyśmy przestali wierzyć, że dobre życie może być ciche. Jakbyśmy uznali, że to, co wartościowe, musi być intensywne, wyraziste i od razu widoczne. W rezultacie człowiek, który nie ma potrzeby ciągłego podbijania stawki, sam zaczyna zastanawiać się, czy przypadkiem nie żyje za skromnie. Nie finansowo. Egzystencjalnie. Czy jego życie nie jest za mało „jakieś”. Czy nie powinno być bardziej ekscytujące, bardziej ruchliwe, bardziej opowiadalne.

Tylko że to jest bardzo niebezpieczny kierunek. Bo jeśli ktoś przestaje doceniać zwyczajne dni, to w praktyce przestaje doceniać większość własnego życia. Nie da się przecież przeżyć całego życia na wysokim emocjonalnym poziomie. Nie da się zbudować codzienności wyłącznie z momentów wyjątkowych. A jeśli ktoś próbuje, to kończy zwykle nie w szczęściu, tylko w zmęczeniu, rozdrażnieniu i poczuciu, że nawet to, co miało być ekscytujące, szybko powszednieje.

Zaczęliśmy podejrzliwie patrzeć na przewidywalność

Jest coś bardzo charakterystycznego w dzisiejszym myśleniu o życiu. Przewidywalność coraz częściej kojarzy się źle. Jeśli coś jest stabilne, spokojne i nie dostarcza mocnych zwrotów, wiele osób zaczyna odczuwać nie tyle ulgę, ile niepokój. Jakby zaraz miało wydarzyć się coś złego. Jakby cisza była tylko przerwą przed kolejnym ciosem. W efekcie część ludzi nie umie już nawet wejść w spokojniejszy rytm bez wewnętrznego napięcia.

To widać w wielu drobnych rzeczach. Ktoś ma spokojny tydzień i zamiast się ucieszyć, zaczyna gorączkowo szukać, co zaniedbał. Ktoś jest w stabilnej relacji i zamiast budować ją dalej, zaczyna podejrzewać, że „brakuje iskry”. Ktoś nie przeżywa wielkich emocjonalnych wstrząsów i zaczyna zastanawiać się, czy przypadkiem jego życie nie jest zbyt płaskie. Tak jakby normalność musiała się z czegoś tłumaczyć.

To absurdalne, ale dość powszechne. Człowiek może mieć pracę, która nie wyniszcza, relację, która nie jest polem bitwy, dom, do którego wraca bez lęku, i zdrowy rytm tygodnia, a mimo to będzie mieć poczucie, że coś tu jest mało imponujące. Nie dlatego, że naprawdę czegoś mu brakuje. Często dlatego, że nauczył się patrzeć na własne życie z perspektywy cudzej potrzeby wrażeń.

Nie doceniamy tego, co nie krzyczy

Najcenniejsze rzeczy w życiu bardzo często nie robią wielkiego hałasu. Spokój nie krzyczy. Zaufanie nie krzyczy. Dobra rutyna nie krzyczy. Uporządkowane relacje nie krzyczą. Poczucie bezpieczeństwa też nie. To wszystko działa raczej po cichu. Nie domaga się ciągłego ogłaszania światu. Nie daje może tak mocnego efektu „wow”, ale właśnie dlatego jest tak trwałe.

Tymczasem my coraz częściej zachowujemy się tak, jakby wartość miało tylko to, co od razu pobudza emocje. Zwykły, dobry dzień bywa niedoceniony tylko dlatego, że nie dostarczył materiału na efektowną opowieść. To ogromne nieporozumienie. Dzień, w którym nic się nie zawaliło, nikt nikogo nie zranił, człowiek zrobił swoje, miał chwilę oddechu i wrócił do domu bez chaosu, jest dla wielu ludzi dniem bardzo dobrym. Tylko że nie nauczyliśmy się go tak nazywać.

Zaczęliśmy traktować spokojną codzienność jak coś przezroczystego. Jak tło, którego nie trzeba zauważać. A przecież to tło jest często największym luksusem. Wielu ludzi oddałoby naprawdę dużo za kilka miesięcy spokojnego życia bez ciągłych wstrząsów, awarii, konfliktów, lęku i przeciążenia. Problem w tym, że ci, którzy akurat ten spokój mają, często nie umieją go docenić, bo wydaje im się zbyt mało widowiskowy.

Głód wrażeń potrafi zniszczyć zwykłe zadowolenie

Jest różnica między ciekawością życia a uzależnieniem od ciągłej stymulacji. Ciekawość jest zdrowa. Pozwala się rozwijać, próbować, doświadczać, wychodzić poza schemat. Ale głód wrażeń działa inaczej. On nie daje człowiekowi prawdziwego poszerzania życia, tylko stale podnosi próg pobudzenia. Sprawia, że zwykłe rzeczy przestają wystarczać. Że trzeba mocniej, szybciej, intensywniej, bardziej. A potem jeszcze bardziej.

W takim stanie nawet dobre rzeczy tracą smak. Spokojny weekend wydaje się nijaki. Cicha rozmowa wydaje się zbyt zwyczajna. Stała relacja wydaje się zbyt przewidywalna. Rzetelna praca wydaje się zbyt mało ekscytująca. Człowiek zaczyna żyć tak, jakby prawdziwe życie było gdzie indziej: w następnym planie, następnym wyjeździe, następnym zwrocie, następnym mocniejszym impulsie. Tylko że to „gdzie indziej” bardzo często nie nadchodzi. A jeśli nadchodzi, to na krótko.

Potem zostaje dziwne poczucie pustki. Nie dlatego, że życie jest puste, ale dlatego, że zostało źle skalibrowane. Człowiek przyzwyczaił się odczuwać wartość tylko tam, gdzie pojawia się mocny bodziec. Tymczasem dobre życie bardzo często rozgrywa się na poziomie subtelniejszym. Nie trzeba go stale podkręcać, żeby było pełne. Trzeba raczej odzyskać zdolność zauważania rzeczy, które nie są widowiskowe, ale są naprawdę ważne.

Spokojne życie nie jest życiem gorszego sortu

Warto to powiedzieć wprost: spokojne życie nie jest wersją przegraną. Nie jest planem awaryjnym dla tych, którym „nie wyszło”. Nie jest czymś wstydliwym ani mało ambitnym. Dla wielu ludzi jest właśnie oznaką dojrzałości. Oznaką tego, że nie muszą już stale produkować intensywności, żeby czuć, że żyją. Że nie potrzebują ciągłych skoków ciśnienia, żeby uznać własne dni za wartościowe.

To nie znaczy, że każdy ma żyć tak samo. Jedni naprawdę lubią tempo, zmienność i mocne doświadczenia. Inni lepiej czują się w rytmie bardziej stałym. Problem nie polega na różnicach. Problem pojawia się wtedy, gdy jedna wizja życia zostaje uznana za bardziej szlachetną, atrakcyjną i godną podziwu niż druga. Wtedy człowiek, który mógłby być zadowolony ze swojego spokojnego świata, zaczyna się z nim niepotrzebnie szarpać.

A przecież nie ma nic złego w tym, że czyjś ideał dobrego dnia jest prosty. Że można cenić zwykły poranek, normalną pracę, uczciwą relację, kilka stałych rytuałów, mało hałasu i brak nieustannego zamieszania. Nie ma nic małego w takim życiu. Małe bywa raczej nasze myślenie o nim, jeśli oceniamy je wyłącznie przez pryzmat widowiskowości.

Może nie potrzebujemy bardziej „ciekawego” życia, tylko uczciwszego spojrzenia na to, czym ono w ogóle jest

Być może największy problem nie polega na tym, że nasze życie jest zbyt zwyczajne. Być może problem polega na tym, że rozregulowaliśmy sobie skalę wartości. Zaczęliśmy lekceważyć to, co trwałe, ciche i stabilne, a przeceniać to, co szybkie, głośne i efektowne. W rezultacie wielu ludzi nie potrafi już poczuć wdzięczności za rzeczy, które jeszcze niedawno uznano by za fundament dobrego życia.

Zwyczajność nie jest wrogiem sensu. Bardzo często jest jego najważniejszym nośnikiem. To w zwykłych dniach sprawdza się charakter, buduje zaufanie, dojrzewają relacje, wraca równowaga, odradzają się siły. To w zwykłości widać, czy człowiek naprawdę umie żyć, a nie tylko przeżywać kolejne mocne momenty. Jeśli ktoś umie być obecny również wtedy, gdy nic spektakularnego się nie dzieje, to być może rozumie życie lepiej niż ten, kto bez przerwy szuka następnej dawki wrażeń.

Może więc zamiast pytać z niepokojem, czy nasze życie jest wystarczająco ciekawe, lepiej byłoby zapytać, czy jest wystarczająco prawdziwe. Czy mamy w nim coś trwałego. Czy mamy w nim oddech. Czy mamy w nim ludzi, przy których nie trzeba niczego udowadniać. Czy mamy w nim chwile, które nie są widowiskiem, ale dają spokój. Bo jeśli to wszystko jest, to naprawdę nie dzieje się za mało. Być może dzieje się właśnie to, co najważniejsze.

Autor: Grzegorz Wiśniewski, red. naczelny Mindly.pl, CEO Soluma Group, mentor i doradca strategiczny Soluma Interactive.