W wielu małych firmach i domowych biurach oświetlenie jest „jakie jest”: jedna lampa sufitowa, czasem dodatkowa lampka z marketu, a monitor świeci jak latarka. I dopóki człowiek ma dzień „na świeżo”, to działa. Problem zaczyna się po kilku godzinach, zwłaszcza zimą i wieczorami: oczy pieką, głowa boli, pojawia się mrużenie, rośnie zmęczenie i spada koncentracja. Wtedy najłatwiej uznać, że „taka praca”, albo zacząć kupować losowe gadżety. A tymczasem często wystarczą dwie–trzy poprawki w ustawieniu światła i ekranu.
Ten poradnik ma Ci pomóc zrobić to prosto: jak rozpoznać, co Cię męczy (odblaski, zbyt duży kontrast, zła pozycja lampy, migotanie LED), jak to poprawić bez wydatków, a kiedy warto kupić jedną sensowną rzecz zamiast trzech przypadkowych.
Przy komputerze masz jednocześnie dwa źródła bodźców: świecący ekran i oświetlenie otoczenia. Jeśli ekran jest jasny, a wokół jest ciemno, oczy muszą cały czas adaptować się do kontrastu. Jeśli w pokoju jest bardzo jasno, a ekran jest za ciemny, zaczynasz wytężać wzrok. Do tego dochodzą odblaski: okno albo lampa odbijają się w monitorze, więc oczy próbują „wyłowić” treść spod refleksów. W praktyce to nie jest kwestia „za małej mocy żarówki”, tylko sensownego zgrania trzech rzeczy: jasności otoczenia, ustawienia lamp i ustawienia monitora.
W wytycznych dotyczących pracy z monitorami bardzo często powtarza się ten sam motyw: unikaj odblasków i olśnień, ustaw stanowisko tak, żeby ekran nie „łapał” odbić z okien i lamp, a jasność/kontrast ekranu dopasuj do otoczenia. To zwykle daje większą ulgę niż jakiekolwiek „magiczne okulary”.
Zanim zaczniesz cokolwiek zmieniać, sprawdź, czy nie masz któregoś z klasyków:
W większości przypadków wystarczy naprawić dwa pierwsze punkty, żeby różnica była odczuwalna już tego samego dnia.
Najbezpieczniejsza zasada jest prosta: ustaw monitor tak, aby okno było z boku, a nie przed Tobą i nie za Tobą. Gdy światło dzienne wpada z boku, łatwiej kontrolować odblaski i mniej mrużysz oczy. Jeśli nie masz wpływu na ustawienie biurka, zrób chociaż tyle:
Jeśli masz odblaski i nie możesz przestawić biurka, ostatnią deską ratunku bywa filtr przeciwodblaskowy na monitor. Ale to powinno być rozwiązanie awaryjne, a nie plan A.
Najwygodniej pracuje się wtedy, gdy w pomieszczeniu jest umiarkowanie jasno, a nie „ciemno + ekran”. To nie znaczy, że musi być jasno jak w sklepie. Chodzi o to, żeby oczy nie miały ciągle skoku: ciemne tło i jasny monitor. Zwykle dobrze działa układ:
Lampkę biurkową ustaw tak, żeby oświetlała blat i dokumenty, a nie monitor. Jeżeli jesteś praworęczny, zwykle lepiej, żeby lampka była po lewej stronie (żeby ręka nie rzucała cienia na to, co piszesz), a jeśli leworęczny – odwrotnie. To drobiazg, ale w praktyce zmniejsza napięcie i „krzywienie się” do papieru.
Jedna z najczęstszych przyczyn zmęczenia wzroku to ekran ustawiony za jasno w stosunku do otoczenia. Najprostszy test: jeśli po odwróceniu wzroku od monitora na ścianę czujesz, że „musi się przyzwyczaić”, to prawdopodobnie kontrast jest zbyt duży. Co zrobić?
Jeśli pracujesz dużo na białych dokumentach (np. faktury, PDF-y), rozważ też ciemniejszy motyw w aplikacjach, w których to ma sens. Nie każdy go lubi, ale u części osób zmniejsza „rażenie” bieli.
W sklepach często słyszysz, że „zimne światło jest do pracy”. To uproszczenie. Zimniejsza barwa potrafi dawać wrażenie większej energii i ostrości, ale jeśli jest zbyt ostra lub połączona z olśnieniem, może męczyć. Z kolei bardzo ciepłe światło wieczorem bywa przyjemne, ale jeśli jest za słabe, będziesz się pochylać do ekranu i papieru.
Praktyczna zasada: w ciągu dnia i w godzinach pracy dobrze sprawdza się neutralne, spokojne światło, które nie robi „żółtej jaskini” ani „niebieskiej lodówki”. Wieczorem – łagodniej, bez ostrego świecenia w oczy. Najważniejsze i tak jest to, czy masz odblaski i czy kontrast między ekranem a otoczeniem jest sensowny.
Część źródeł LED (szczególnie tanie żarówki, niektóre listwy i oprawy) potrafi migotać. Nie zawsze widzisz to gołym okiem, ale organizm może to odczuwać jako dyskomfort: ból głowy, zmęczenie, „dziwne napięcie”. Migotanie bywa też mocniejsze przy ściemnianiu, bo nie każde ściemnianie i nie każda żarówka dobrze ze sobą współpracują.
Co możesz zrobić w praktyce, bez wchodzenia w techniczne normy?
W zaleceniach i opracowaniach dotyczących zjawisk typu „flicker” i „temporal light artefacts” podkreśla się, że modulacja światła może wpływać na komfort, wydajność widzenia, a u części osób także na dolegliwości takie jak bóle głowy. To nie znaczy, że każda LED jest zła, tylko że jakość zasilacza i sposób ściemniania mają znaczenie.
Zamiast zgadywać, zrób mały test, który realnie podpowie, gdzie jest problem:
Ten audyt jest banalny, ale działa, bo przestajesz rozwiązywać problem na ślepo.
Jeśli masz dość walki z przypadkowymi lampami, to zamiast kupować trzy rzeczy „na próbę”, zwykle lepiej postawić na jedną sensowną zmianę. Najczęściej największą różnicę daje:
Nie musisz od razu wymieniać całego oświetlenia w lokalu. Najpierw usuń olśnienie i odblaski, potem dopasuj kontrast, a dopiero na końcu baw się w „idealne parametry”. To kolejność, która najszybciej daje ulgę.
Oświetlenie to temat, w którym „prawie dobrze” często oznacza „męczy po 4 godzinach”. A „dobrze” bywa zaskakująco proste do osiągnięcia, jeśli zaczniesz od odblasków i kontrastu, zamiast od zakupów.
Redakcja Reklama Kontakt Nasze portale i blogi
Wszelkie prawa zastrzeżone | Dział tematyczny Mindly.pl | Materiały w publikacjach | Zasady korzystania & Polityka prywatności
