Po sąsiedzku. Ładowarki do aut elektrycznych we wspólnocie — gdzie montować, jak rozliczać prąd i ustalić zasady korzystania bez wojny

Coraz więcej mieszkańców bloków kupuje samochody elektryczne i naturalnie chce ładować je „u siebie”. Dobra wiadomość: prawo przewiduje dedykowaną procedurę instalowania punktów ładowania w budynkach wielorodzinnych. Zła: jeśli zabraknie planu i komunikacji, wspólnota szybko podzieli się na frakcje („kierowcy EV” kontra „reszta”), a każda decyzja o kablach i zabezpieczeniach będzie iskrzyć. Poniżej — jak przeprowadzić temat od wniosku do pierwszego bezpiecznego ładowania, bez kopania rowów między sąsiadami.

Ramy prawne w trzech zdaniach

W budynkach wielolokalowych funkcjonuje odrębna procedura instalacji punktów ładowania. W skrócie: mieszkaniec składa wniosek do zarządu wspólnoty/spółdzielni, zarząd zleca ekspertyzę techniczną instalacji i miejsc postojowych (garaż/płaszczyzna naziemna), a następnie podejmuje decyzję (w wielu przypadkach traktowaną jako czynność zwykłego zarządu). Przepisy przewidują ścieżkę, która ma ułatwić rozwój infrastruktury, ale też zabezpieczyć bezpieczeństwo pożarowe i interes pozostałych mieszkańców.

Krok po kroku: od pomysłu do uruchomienia

1) Wniosek mieszkańca. Krótko opisz lokal, miejsce postojowe, planowane urządzenie (moc, typ złącza), sposób zasilania (z licznika lokalu / z instalacji wspólnej z podlicznikiem) i zobowiązanie do pokrycia kosztów. Załącz zgodę właściciela lokalu (jeśli dotyczy).
2) Ekspertyza techniczna. Zarząd zleca ocenić, czy instalacja ma zapas mocy, jak przebiegnie trasa kablowa, jakie są wymagane zabezpieczenia (RCD, ochrona przepięciowa), wentylacja i detekcja pożarowa w garażu. Ekspertyza wskazuje też czy konieczne jest zwiększenie mocy przyłączeniowej.
3) Decyzja zarządu/uchwała. Jeżeli projekt mieści się w zwykłym zarządzie, zarząd może działać samodzielnie; większe inwestycje (np. system wielu punktów z modernizacją rozdzielni) wymagają uchwały właścicieli.
4) Realizacja i odbiory. Wykonanie przez uprawnionego elektryka, próby, protokoły, a w razie potrzeby zgłoszenia wymagane przez prawo (np. do rejestru infrastruktury, jeśli powstaje stacja ogólnodostępna).

Technika i bezpieczeństwo — co trzeba uzgodnić na starcie

• Zasilanie. Najczyściej jest zasilić punkt z licznika lokalu (z podlicznikiem w garażu). Jeśli to niemożliwe, można korzystać z instalacji wspólnej, ale z rozliczaniem wg podlicznika i taryfą akceptowaną przez wspólnotę.
• Ochrona przeciwpożarowa. Dobór zabezpieczeń elektrycznych, kontrola miejscowo nagrzewających się połączeń, drożność dróg ewakuacyjnych i brak „tymczasowych” przedłużaczy. W garażach zamkniętych — uwaga na strefy pożarowe i wymagania detekcji (ustala rzeczoznawca ppoż. na etapie ekspertyzy).
• Skalowalność. Jeśli wiesz, że w ciągu 2–3 lat pojawią się kolejne wnioski, rozważ od razu magistralę z szyną zasilającą (kablową) i systemem dynamicznego ograniczania mocy (load balancing), żeby uniknąć wymiany kabli za rok.

Rozliczenia i koszty — żeby nie płacił ten, kto nie ładuje

Najważniejsza zasada: prąd do ładowania rozliczamy indywidualnie, nie „do wspólnego”. Jeżeli zasilanie jest z licznika lokalu, rozliczenie jest proste. Gdy nie da się tak zrobić, ustalcie stawkę (energia + koszt utrzymania systemu ładowania) i sposób odczytu (podlicznik, system ładowarek z aplikacją). Koszty ekspertyzy i ewentualnych zmian w infrastrukturze przypisuje się do wnioskującego lub — przy rozwiązaniach wspólnych — dzieli zgodnie z uchwałą. Warto też przewidzieć cennik usług serwisowych i karę umowną za „przestój” po naładowaniu (rotacja miejsc).

Minimalny regulamin korzystania (propozycja)

• Ładujemy wyłącznie w wyznaczonych punktach, przewód nie może przebiegać przez ciągi piesze ani zwisać nad przejazdem.
• Po zakończeniu ładowania zwalniamy miejsce w ciągu 15 minut (chyba że miejsce jest „dedykowane” właścicielowi).
• Nie używamy przedłużaczy/przejściówek; dozwolone są wyłącznie gniazda/gniazda typu AC/ładowarki zatwierdzone przez wspólnotę.
• Zgłaszamy zdarzenia (iskrzenie, zapach spalenizny, awarie) do zarządcy i serwisu.
• Przeglądy instalacji zgodnie z harmonogramem (np. co 12 miesięcy), a użytkownik utrzymuje stan techniczny swojego punktu.

Błędy i mity

„Ładowarka na miejscu naziemnym jest niemożliwa.” Możliwa — pod warunkiem zgodności z przepisami i ekspertyzą, w tym uzgodnienia trasy kablowej i ochrony przed uszkodzeniami mechanicznymi.
„Wspólnota będzie pokrywać prąd za czyjeś auto.” Nie, jeśli od początku zaprojektujecie rozliczenia przez licznik/podlicznik albo system z pomiarem energii.
„To grozi pożarem w garażu.” Ryzyko ogranicza prawidłowy projekt, zabezpieczenia i brak „partyzanckich” rozwiązań (przedłużacze, prowizoryczne gniazdka). Ekspertyza i przeglądy są właśnie po to.

Źródła

https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2024/1289 — Jednolity tekst ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych (procedura instalacji punktów ładowania w budynkach wielorodzinnych).

https://inzynierbudownictwa.pl/punkty-i-stacje-ladowania-w-spoldzielniach-oraz-wspolnotach-mieszkaniowych/ — Artykuł branżowy: przegląd wymagań technicznych i procedur (art. 12b), praktyczne wskazówki dla wspólnot. 
https://www.udt.gov.pl/elektromobilnosc-w-polsce — UDT: kompetencje i obowiązki w zakresie stacji/punktów ładowania, bezpieczeństwo eksploatacji.

https://www.gov.pl/web/elektromobilnosc/o--programie — Gov.pl: definicje punktu i stacji ładowania oraz podstawowe informacje o infrastrukturze.