Wystarczy jedna błędna cyfra, wybranie niewłaściwego odbiorcy z zapisanej listy albo skopiowanie starego numeru rachunku. Chwilę później przelew zostaje zatwierdzony, pieniądze znikają z konta, a nadawca orientuje się, że trafiły nie tam, gdzie powinny. Pierwsza myśl zwykle brzmi: bank przecież może po prostu cofnąć operację. Niestety, jeżeli przelew został już wykonany, nie jest to takie proste.
Bank nie może swobodnie zabrać pieniędzy z rachunku osoby, która je otrzymała, nawet gdy pomyłka wydaje się oczywista. Może jednak uruchomić ustawową procedurę odzyskiwania środków, skontaktować się z odbiorcą, wskazać mu bezpieczny sposób zwrotu, a w razie braku reakcji przekazać nadawcy dane potrzebne do dochodzenia pieniędzy. Najważniejsza jest szybka reakcja i poprawne zgłoszenie sprawy.
Nie każdy zatwierdzony przelew natychmiast trafia do odbiorcy. Część zleceń oczekuje na najbliższą sesję rozliczeniową, niektóre mają ustawioną przyszłą datę realizacji, a przelewy zlecone wieczorem lub w dzień wolny mogą przez pewien czas pozostawać ze statusem oczekującym. Jeżeli pomyłka została zauważona od razu, należy wejść w szczegóły operacji i sprawdzić jej status.
Przelew zaplanowany na późniejszy dzień często można samodzielnie anulować w bankowości internetowej lub aplikacji. Czasami możliwe jest również usunięcie zlecenia oczekującego, zanim bank przekaże je do rozliczenia. Nie ma jednak jednej reguły wspólnej dla wszystkich banków. Zależy to od rodzaju przelewu, pory jego złożenia oraz etapu realizacji.
Jeżeli w aplikacji nie ma przycisku anulowania, trzeba natychmiast skontaktować się z bankiem. Najszybsza będzie zwykle infolinia lub czat dostępny po zalogowaniu. Nie należy odkładać rozmowy do następnego dnia tylko dlatego, że oddział jest już zamknięty. Dopóki przelew nie został rozliczony, istnieje szansa na jego zatrzymanie. Po zaksięgowaniu pieniędzy na rachunku odbiorcy bank nie może już zwyczajnie odwrócić operacji.
Wiele osób zakłada, że bank porównuje nazwę odbiorcy z właścicielem wskazanego rachunku. W praktyce przy zwykłym przelewie podstawowym identyfikatorem jest numer rachunku bankowego. Jeżeli wpisany numer jest prawidłowy pod względem technicznym i należy do istniejącego rachunku, przelew może zostać wykonany nawet wtedy, gdy w polu odbiorcy widnieje zupełnie inne imię, nazwisko lub nazwa.
Oznacza to, że prawidłowa nazwa odbiorcy nie naprawi błędnego numeru konta. Można wpisać dane właściwej osoby, ale jeśli numer rachunku prowadzi do kogoś innego, pieniądze trafią pod wskazany numer. Z drugiej strony literówka w nazwisku lub nieaktualna nazwa firmy zazwyczaj nie powoduje skierowania przelewu na inne konto, jeżeli sam numer rachunku jest prawidłowy.
Nie każdy przypadkowo wpisany ciąg cyfr okaże się istniejącym rachunkiem. Numery rachunków zawierają cyfry kontrolne, dzięki którym system może wykryć część pomyłek. Jeśli numer jest nieprawidłowy albo rachunek został zamknięty, przelew może zostać odrzucony, a pieniądze wrócą do nadawcy. Nie wolno jednak zakładać, że stanie się tak zawsze. Błędny numer może być jednocześnie prawidłowym numerem należącym do zupełnie obcej osoby.
Jeżeli przelew został już wykonany, sprawę zgłasza się do banku, z którego wysłano pieniądze. Nie trzeba samodzielnie ustalać banku odbiorcy ani kontaktować się z jego infolinią. To bank nadawcy powinien rozpocząć procedurę i w razie potrzeby porozumieć się z instytucją prowadzącą rachunek odbiorcy.
Podczas zgłoszenia warto przygotować:
W rozmowie należy wyraźnie powiedzieć, że chodzi o przelew wykonany z użyciem nieprawidłowego numeru rachunku i że nadawca żąda podjęcia działań prowadzących do odzyskania kwoty. Samo pytanie konsultanta, czy przelew da się cofnąć, może zakończyć się krótką odpowiedzią, że wykonanej operacji anulować już nie można. To nie oznacza jednak, że bank jest zwolniony z dalszego działania.
Ustawowa procedura odzyskiwania błędnego przelewu nie jest początkowo zwykłą reklamacją. Nadawca zgłasza bankowi pomyłkę i prosi o uruchomienie działań wobec odbiorcy. Reklamacja staje się potrzebna wtedy, gdy bank nie podejmuje wymaganych czynności, odmawia przyjęcia zgłoszenia, nie przekazuje informacji albo prowadzi sprawę niezgodnie z przepisami.
Bank nadawcy ma obowiązek podjąć działania zmierzające do odzyskania pieniędzy. Jeżeli rachunek przypadkowego odbiorcy jest prowadzony w tym samym banku, bank zawiadamia go bezpośrednio. Jeżeli odbiorca korzysta z innego banku, bank nadawcy przekazuje sprawę instytucji prowadzącej jego rachunek.
Działania te powinny zostać rozpoczęte nie później niż w ciągu trzech dni roboczych od zgłoszenia. Odbiorca otrzymuje pisemną informację, że na jego konto trafił przelew wykonany z użyciem niewłaściwego numeru rachunku. Bank wskazuje również kwotę, termin zwrotu i specjalny rachunek, na który należy odesłać pieniądze.
Bank nie może jednak automatycznie pobrać tej kwoty z konta odbiorcy. Osoba, która otrzymała pieniądze, musi sama wykonać zwrot. Jeżeli środki zostały już wydane, wypłacone albo zajęte, sytuacja może się skomplikować, ale sam fakt wykorzystania pieniędzy nie oznacza, że obowiązek ich oddania znika.
Odbiorca błędnego przelewu nie powinien odsyłać pieniędzy na numer podany mu w prywatnej wiadomości, SMS-ie czy rozmowie telefonicznej. Taki sposób może zostać wykorzystany w oszustwie. Ktoś może przesłać pieniądze z przejętego rachunku, a następnie poprosić o ich zwrot na zupełnie inne konto. Osoba wykonująca taki przelew mogłaby nieświadomie wziąć udział w przekazaniu środków pochodzących z przestępstwa.
Bezpieczna procedura przewiduje wykorzystanie specjalnego, nieoprocentowanego rachunku technicznego prowadzonego przez bank. Przypadkowy odbiorca zwraca pieniądze na numer wskazany oficjalnie przez swój bank. Następnie środki są przekazywane do banku nadawcy i trafiają z powrotem na rachunek, z którego wykonano błędny przelew.
Dzięki temu odbiorca nie musi ujawniać nadawcy swoich danych, a jednocześnie ma pewność, że zwrot jest dokonywany w ramach procedury bankowej. Bank odbiorcy nie może pobrać od niego opłaty ani prowizji za taki zwrot. Bank nadawcy może natomiast naliczyć nadawcy opłatę za czynności związane z odzyskaniem środków, jeżeli możliwość jej pobrania wynika z umowy lub taryfy. Opłata nie powinna być wyższa niż rzeczywiste koszty poniesione przez bank.
Odbiorca ma 30 dni, licząc od dnia zgłoszenia błędnego przelewu przez nadawcę, na zwrot pieniędzy. Nie jest to termin liczony od dnia, w którym przelew został wykonany, ani od chwili zauważenia go na rachunku przez odbiorcę. Dlatego ważne jest, aby nie zwlekać ze zgłoszeniem do banku.
Jeśli odbiorca dobrowolnie odeśle pieniądze na wskazany rachunek techniczny, środki powinny zostać przekazane nadawcy bez zbędnego oczekiwania. Gdy oba rachunki prowadzi ten sam bank, zwrot na konto nadawcy powinien nastąpić nie później niż w ciągu jednego dnia roboczego od zaksięgowania pieniędzy na rachunku zwrotu. Przy dwóch różnych bankach pojawia się dodatkowy etap przekazania środków między instytucjami.
Sam bank może informować klienta o postępie sprawy w sposób wynikający z jego wewnętrznych procedur. Warto zachować numer zgłoszenia i co pewien czas sprawdzać jego status, szczególnie gdy kwota jest wysoka. Rozmowy telefoniczne dobrze uzupełnić wiadomością wysłaną po zalogowaniu do bankowości elektronicznej, aby pozostał ślad zgłoszenia i jego treści.
Brak zwrotu w ciągu 30 dni nie zamyka sprawy. Po upływie tego terminu nadawca może wystąpić do swojego banku z pisemnym żądaniem udostępnienia danych odbiorcy. Bank może wtedy przekazać imię i nazwisko albo nazwę odbiorcy, a także jego adres zamieszkania lub adres siedziby.
Jeżeli rachunek odbiorcy jest prowadzony w tym samym banku, dane powinny zostać udostępnione nie później niż w ciągu trzech dni roboczych od otrzymania pisemnego żądania. Gdy rachunek znajduje się w innym banku, bank nadawcy musi najpierw uzyskać dane od banku odbiorcy, a następnie przekazać je nadawcy. Każdy z tych etapów ma własny termin liczony w dniach roboczych.
Udostępnienie danych nie następuje automatycznie. Po bezskutecznym upływie 30 dni należy złożyć wyraźne, najlepiej pisemne żądanie. Warto wskazać numer wcześniejszego zgłoszenia, datę transakcji, kwotę oraz podstawę żądania, czyli brak zwrotu przelewu wykonanego z użyciem nieprawidłowego numeru rachunku.
Po otrzymaniu danych można wysłać odbiorcy formalne wezwanie do zapłaty. W piśmie należy opisać transakcję, wskazać kwotę, termin zwrotu oraz numer rachunku, na który pieniądze mają zostać oddane. Dobrze również uprzedzić, że brak zapłaty spowoduje skierowanie sprawy do sądu i może zwiększyć należność o odsetki oraz koszty postępowania.
Nie. To, że przelew został wykonany dobrowolnie i prawidłowo zatwierdzony przez nadawcę, nie oznacza, że odbiorca uzyskał prawo do pieniędzy. Jeżeli nie istniała umowa, faktura, darowizna ani inna podstawa do otrzymania kwoty, mamy do czynienia z nienależnym świadczeniem i bezpodstawnym wzbogaceniem.
Przypadkowy odbiorca powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu, zwłaszcza po otrzymaniu oficjalnego zawiadomienia z banku. Nie może rozsądnie twierdzić, że uznał nagły przelew od obcej osoby za własne pieniądze, które wolno bez konsekwencji wydać. Świadome zatrzymanie kwoty mimo wezwania może doprowadzić do procesu sądowego.
Jeżeli odbiorca nadal odmawia zwrotu, nadawca może wnieść pozew przeciwko niemu. Pozwanym jest odbiorca pieniędzy, a nie bank nadawcy czy bank odbiorcy. Banki odpowiadają za wykonanie operacji zgodnie z podanym numerem rachunku oraz za przeprowadzenie ustawowej procedury po zgłoszeniu błędu. Nie odpowiadają natomiast za to, że klient sam wskazał niewłaściwy numer.
Przed skierowaniem sprawy do sądu warto zgromadzić komplet dokumentów: potwierdzenie przelewu, kopię zgłoszenia do banku, odpowiedzi banku, wezwanie do zapłaty, dowód jego doręczenia oraz informację o braku zwrotu. Przy wysokiej kwocie albo nietypowym przebiegu sprawy rozsądne może być skonsultowanie pozwu z prawnikiem.
Trzeba rozróżnić przelew omyłkowy od transakcji nieautoryzowanej. W pierwszym przypadku właściciel rachunku sam zatwierdził operację, ale podał zły numer odbiorcy, niewłaściwą kwotę albo wybrał nie tę osobę z listy. W drugim przypadku transakcję wykonano bez zgody właściciela rachunku, na przykład po przejęciu bankowości elektronicznej lub wyłudzeniu danych.
To rozróżnienie ma duże znaczenie. Przy błędnym przelewie bank pomaga odzyskać pieniądze od odbiorcy, ale zwykle nie zwraca kwoty z własnych środków. Przy transakcji nieautoryzowanej obowiązują inne zasady odpowiedzialności banku i inny tryb zgłoszenia. Nie należy więc nazywać przelewu, który samodzielnie zatwierdziliśmy, transakcją nieautoryzowaną tylko dlatego, że pieniądze trafiły do niewłaściwej osoby.
Jeżeli nie jesteśmy pewni, co właściwie się wydarzyło, trzeba dokładnie opisać bankowi okoliczności. Czy samodzielnie wpisaliśmy numer? Czy zatwierdziliśmy przelew kodem lub w aplikacji? Czy ktoś podszył się pod kontrahenta i przesłał fałszywe dane do płatności? Czy transakcja pojawiła się bez naszej wiedzy? Odpowiedzi mogą zdecydować o zastosowaniu właściwej procedury.
Czasami pieniądze nie trafiają do przypadkowej osoby, lecz do znanego podmiotu, tyle że na niewłaściwy rachunek. Może to być stary numer dostawcy, inne konto tej samej firmy, rachunek urzędu przeznaczony do innego rodzaju wpłat albo konto kontrahenta, któremu nie jesteśmy nic winni.
W takiej sytuacji warto równolegle skontaktować się bezpośrednio z odbiorcą, o ile jego tożsamość jest pewna. Firma lub urząd może szybciej odnaleźć wpłatę i poinformować, czy zostanie zwrócona, czy też można ją prawidłowo przypisać. Nie zastępuje to jednak zgłoszenia w banku, gdy przelew rzeczywiście trafił na rachunek nieprawidłowego odbiorcy.
Szczególnej uwagi wymagają płatności podatkowe, składkowe, kredytowe oraz przelewy wykonywane w mechanizmie podzielonej płatności. Mogą podlegać dodatkowym zasadom rozliczania lub zwrotu. W takich sprawach oprócz banku trzeba skontaktować się z instytucją, która otrzymała pieniądze.
Nie da się całkowicie wyeliminować błędów, ale można znacznie zmniejszyć ich prawdopodobieństwo. Przed zatwierdzeniem większej płatności dobrze porównać przynajmniej kilka pierwszych i kilka ostatnich cyfr rachunku z dokumentem źródłowym. Numer należy kopiować bezpośrednio z faktury, umowy lub oficjalnego panelu klienta, a nie ze starej wiadomości czy przypadkowej notatki.
Przy pierwszym przelewie do nowego odbiorcy albo po zmianie numeru rachunku można wysłać niewielką kwotę testową i poprosić o potwierdzenie jej otrzymania. Dopiero później wysłać resztę. Ta metoda jest szczególnie rozsądna przy dużych przelewach, zakupie nieruchomości, rozliczeniu kosztownej usługi czy przekazywaniu oszczędności między rachunkami.
Należy także uważać na zmianę numeru konta przesłaną e-mailem. Przestępcy potrafią przejąć skrzynkę nadawcy lub podmienić załączoną fakturę. Jeżeli kontrahent nagle podaje nowy rachunek, najlepiej potwierdzić zmianę innym kanałem, korzystając ze znanego wcześniej numeru telefonu. Nie należy dzwonić wyłącznie pod numer podany w podejrzanej wiadomości.
W bankowości internetowej warto regularnie przeglądać zapisanych odbiorców i usuwać stare pozycje. Nazwy powinny być jednoznaczne. Kilka rachunków zapisanych jako „czynsz”, „firma” albo samo imię zwiększa ryzyko wybrania niewłaściwego konta. Chwila porządku może oszczędzić wielu tygodni odzyskiwania pieniędzy.
Błędnie wysłany przelew nie oznacza automatycznie utraty pieniędzy. Jeżeli operacja nadal oczekuje na wykonanie, bank może zdołać ją zatrzymać. Gdy środki trafiły już do odbiorcy, trzeba zgłosić pomyłkę w swoim banku i uruchomić procedurę zwrotu. Odbiorca dostanie informację o obowiązku oddania pieniędzy oraz bezpieczny numer rachunku technicznego.
Jeżeli w ciągu 30 dni pieniądze nie wrócą, nadawca może pisemnie zażądać danych odbiorcy, wysłać wezwanie do zapłaty, a ostatecznie dochodzić zwrotu przed sądem. Bank ma pomóc w przeprowadzeniu procedury, lecz nie przejmuje odpowiedzialności za numer rachunku wpisany przez klienta.
Najgorszym rozwiązaniem jest bezczynne czekanie albo próba załatwienia wszystkiego wyłącznie poprzez przypadkowy numer telefonu znaleziony w Internecie. Zgłoszenie powinno przejść przez bank, zostać udokumentowane i prowadzić do zwrotu na oficjalny rachunek techniczny. To rozwiązanie chroni zarówno nadawcę, jak i uczciwego odbiorcę błędnego przelewu.
Redakcja Reklama Kontakt Nasze portale i blogi
Wszelkie prawa zastrzeżone | Dział tematyczny Mindly.pl | Materiały w publikacjach | Zasady korzystania & Polityka prywatności
