1) Nowy rok szkolny 2025/26: „edukacja zdrowotna” i „edukacja obywatelska” wchodzą do planów – i od razu wywołują debatę
1 września polskie szkoły weszły w nowy rok z dwiema istotnymi zmianami programowymi: pojawiły się „edukacja zdrowotna” oraz „edukacja obywatelska” (ta ostatnia zastępuje poprzedni przedmiot HiT). Reformie towarzyszą korekty podstawy programowej WF i organizacji religii (na początku lub na końcu dnia), co wymusza na dyrektorach większą łamigłówkę logistyczną. Sama treść nowych przedmiotów ma wypełnić dotychczasowe luki – zdrowie psychiczne, profilaktyka, żywienie, bezpieczeństwo cyfrowe i obywatelskie kompetencje – ale dyskusja wykracza poza technikalia. Część środowisk kościelnych i konserwatywnych ostrzega przed „ideologizacją”, podczas gdy sondaże pokazują, że większość Polaków przyjmuje zmiany raczej spokojnie. W pierwszych dniach roku szkoły sygnalizują też prozę życia: braki kadrowe (zwłaszcza psychologów i nauczycieli przedmiotów przyrodniczych), konieczność przeszkolenia nauczycieli i opracowania materiałów. Komentarz analityczny: Reforma adresuje realne potrzeby uczniów (zdrowie psychiczne, higiena cyfrowa, kompetencje społeczne), ale bez równoległego wzmocnienia poradni i czasu na przygotowanie kadr może utknąć w pół kroku. „Treść bez ludzi nie zadziała” – mówią dyrektorzy. Strategicznie kluczowe będzie też monitorowanie jakości wdrożenia (pilotaże, ewaluacje), a nie tylko same „zapisy w podstawie”.
Źródła: przegląd zmian – https://wiadomosci.onet.pl/kraj/rozpoczecie-roku-szkolnego-202526-zmiany-w-szkole-od-1-wrzesnia/5cjjgsp ; tło systemowe – https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/eurypedia/poland/national-reforms-school-education .
2) „Zainteresowanie niemal zerowe?” – pierwsze dni „edukacji zdrowotnej” i zderzenie nagłówków z rzeczywistością szkół
W tygodniu startu roku szkolnego część mediów podbiła tezę, że „zainteresowanie nowym przedmiotem jest niemal zerowe”. Rzeczywistość wygląda jednak różnie w zależności od regionu i profilu szkoły. Dyrektorzy raportują, że rodzice dopytują o program i kadrę (kto poprowadzi zajęcia: biolog, pedagog, pielęgniarka szkolna?), a sami uczniowie reagują lepiej tam, gdzie zapowiedziano praktyczną formułę (warsztaty, projekty). Nie bez znaczenia jest formuła dobrowolności i to, że „zdrowotna” konkuruje o miejsce w planie z innymi godzinami. Komentarz: Nagłówki „o klapie” są atrakcyjne w social media, ale na diagnozę jest za wcześnie – dopiero październik pokaże realny popyt po zebraniach i pierwszych doświadczeniach. Warto patrzeć na dane: sondaż opinii publicznej pokazał, że większość Polaków nie podziela skrajnych obaw wobec nowego przedmiotu. Decydujące będzie wsparcie metodyczne (gotowe scenariusze) i sensowny dobór prowadzących, inaczej szkoły będą improwizować.
Źródła: krytyczne doniesienia – https://www.portalsamorzadowy.pl/edukacja/porazka-nowego-przedmiotu-w-szkolach-zainteresowanie-jest-niemal-zerowe%2C627528.html ; sondaż i kontekst – https://wiadomosci.onet.pl/kraj/edukacja-zdrowotna-polacy-zabrali-glos-w-sprawie-nowego-przedmiotu-sondaz/fy9s614 .
3) Europa zwiększa strumień pieniędzy na badania: 7,3 mld euro w programie prac Horyzontu Europa 2025
Komisja Europejska przyjęła program prac Horyzontu Europa na 2025 r., który przewiduje łącznie ok. 7,3 mld euro na badania i innowacje. Dla polskich jednostek to nie tylko granty, ale i „wejściówka” do partnerstw, konsorcjów i dostęp do infrastruktury badawczej UE. Kluczowe obszary to m.in. zielona transformacja, technologie cyfrowe, zdrowie, bezpieczeństwo żywnościowe i mobilność. Komentarz analityczny: W polskim kontekście problemem bywa nie tyle brak pomysłów, co niedoszacowanie zasobów do koordynacji wniosków i zarządzania projektami – to „koszt stały” sukcesu. Warto też pamiętać, że granty UE coraz częściej „premiują” komponent edukacyjny (otwarta nauka, upskilling), co tworzy naturalne mosty między uczelniami, szkołami doktorskimi i sektorem prywatnym. Polskie uczelnie, które zainwestują w wyspecjalizowane biura projektów i relacje z przemysłem, powiększą swój udział w torcie.
Źródła: ogólne informacje – https://research-and-innovation.ec.europa.eu/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe_en ; komunikaty o alokacji – https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/support/news .
4) Nauka w Polsce za granicą: „Science: Polish Perspectives Cambridge 2025” i sieciowanie diaspory badawczej
Już 15 września w Cambridge odbędzie się tegoroczna edycja „Science: Polish Perspectives” – wydarzenia, które przez ostatnią dekadę stało się jednym z najważniejszych punktów w kalendarzu polskiej diaspory naukowej. Formuła spotkania łączy prezentacje młodych badaczy, panele z przedstawicielami funduszy i branży oraz zamknięte sesje mentoringowe. Komentarz: SPP działa jak „akcelerator miękkich kompetencji” – daje kontakty, wiedzę o ścieżkach kariery i mechanice grantów, a przy okazji tworzy pomost do polskich instytucji. Dla krajowych jednostek to szansa na rekrutację doktorantów i post-doców oraz na wspólne wnioski w Horyzoncie. Im lepiej zorganizowany follow-up (np. wirtualne „office hours” po wydarzeniu), tym trwalsze efekty.
Źródła: zapowiedź i agenda – https://www.bioindustry.org/events/our-events/science-polish-perspectives-cambridge-2025.html ; strona wydarzenia – https://lifesciencesweek.london/ems-event-calendar/science-polish-perspectives-cambridge-2025.html .
5) Kosmos dla wszystkich: ESA zaprasza na Dni Otwarte i komunikuje długoterminową Strategię 2040
Europejska Agencja Kosmiczna ogłosiła tegoroczny cykl „Open Days” w swoich ośrodkach oraz kontynuuje komunikację Strategii 2040 – najdłuższego jak dotąd horyzontu wizji rozwoju ESA. Dni Otwarte mają wymiar edukacyjny: uczniowie, studenci i rodziny mogą „dotknąć” nauki, zobaczyć misje z bliska i porozmawiać z inżynierami. Z kolei Strategia 2040 to sygnał stabilności kierunków: obserwacja Ziemi, eksploracja, bezpieczeństwo w przestrzeni kosmicznej i rozwój kompetencji przemysłowych w Europie. Komentarz: Dla Polski – po kilku latach wzrostu branży kosmicznej – to pole do włączania szkół i politechnik w długie łańcuchy talentów. Bez „zarażenia” młodzieży kosmosem dziś, jutro nie będzie inżynierów misji.
Źródła: Open Days – https://www.esa.int/About_Us/ESA_Open_Days_2025 ; Strategia 2040 – https://www.innovationnewsnetwork.com/esas-strategy-2040-a-dream-for-europe/60769/ .
6) Astronomia w programie popularnonaukowym: „What’s Up: September 2025” – opozycja Saturna i jesienna triada na niebie
NASA przypomina o najciekawszych zjawiskach września: opozycji Saturna (21.09), efektownych koniunkcjach i równonocy jesiennej. Tego typu oficjalne przewodniki świetnie sprawdzają się w edukacji – nauczyciele fizyki i geografii mają gotowy materiał na zajęcia terenowe, a koła astronomiczne mogą zorganizować obserwacje z użyciem szkolnych teleskopów. Komentarz: Popularnonaukowy kalendarz buduje „poczucie sprawczości” uczniów – nie trzeba wielkiego budżetu, by doświadczyć nauki w praktyce. Dla polskich szkół to także pole do współpracy z lokalnymi domami kultury i NGO.
Źródła: przewodnik NASA – https://science.nasa.gov/centers-and-facilities/jpl/whats-up-september-2025-skywatching-tips-from-nasa/ ; kontekst medialny – https://apod.nasa.gov/apod/ap250905.html .
7) Nauka na bieżąco: Nature o „bezpłciowych” nasionach i globalnych skutkach wojen na emisje metanu
„Nature” opisało dwie głośne prace z ostatnich dni: o „bezpłciowych” nasionach (apomiksja) mogących zrewolucjonizować rolnictwo oraz o powiązaniach między konfliktami a emisjami metanu w miastach (satelitarne pomiary). Pierwsza linia badań to potencjał do utrwalania pożądanych cech upraw bez kosztownego krzyżowania – szczególnie ważne dla globalnego Południa i małych gospodarstw. Druga – to ostrzeżenie, że złożone zjawiska społeczne (wojny, kryzysy) szybko odciskają ślad w danych środowiskowych. Komentarz: Dla edukacji w Polsce to darmowe „case studies” do chemii, biologii i WOS – wykorzystanie aktualnych publikacji uczy krytycznego czytania i łączenia kropek między nauką a polityką publiczną.
Źródła: artykuł typu News Feature – https://www.nature.com/nature/articles?type=news-feature&year=2025 ; publikacja w Nature Cities – https://www.nature.com/articles/s44284-025-00312-z .
8) Zielona i dostępna cyfrowo edukacja: międzynarodowa konferencja SWPS w Warszawie
SWPS organizuje kolejną edycję konferencji „Green Digital Accessibility”, poświęconą temu, jak projektować technologie edukacyjne i treści cyfrowe tak, aby były zarazem przyjazne środowisku i dostępne dla osób z niepełnosprawnościami. Komentarz: W świecie, w którym szkoła i uczelnia stają się hybrydowe, „zielona dostępność” to nie nisza – to warunek włączenia. Praktyczny wymiar (standardy WCAG, ekoprojektowanie treści, minimalizacja śladu węglowego usług cyfrowych) idealnie nadaje się na moduły kursowe dla nauczycieli i studentów IT.
Źródło: zapowiedź – https://english.swps.pl/we-the-university/our-news-and-events/conferences-and-seminars/34359-green-digital-accessibility-international-conference-2025 .
9) ENHANCE: staże badawcze z Gdańska do Europy – szansa dla magistrów i doktorantów
Sojusz ENHANCE (z udziałem Politechniki Gdańskiej) uruchomił nabór do programu trzymiesięcznych staży badawczych dla magistrów i doktorantów. Komentarz: Tego typu mobilności są cenniejsze niż doraźne granty: budują relacje, które później owocują wspólnymi publikacjami i wnioskami projektowymi. Dla młodych badaczy to także test „fitu” kulturowego w zespole i okazja do pracy z infrastrukturą, której nie ma w Polsce.
Źródło: opis programu – https://enhanceuniversity.eu/apply-to-the-enhance-research-internship-programme-hosted-by-gdansk-tech/ .
10) Edukacja wyższa i doradztwo: międzynarodowe targi edukacyjne w Warszawie (13 września)
Za tydzień (13.09) w EXPO XXI odbędą się międzynarodowe targi edukacyjne. Przyjazd zagranicznych uczelni to nie tylko broszury i gadżety: dla maturzystów i studentów to praktyczna wiedza o ścieżkach rekrutacji, kosztach życia i stypendiach, a dla polskich uczelni – benchmarking oferty i okazja do micro-rekrutacji na studia anglojęzyczne. Komentarz: Warto, by szkoły średnie traktowały takie targi jak „lekcję doradztwa zawodowego w terenie” – z zadaniami przygotowującymi (porównanie programów, pytania o uznawanie kursów, praktyki).
Źródło: zapowiedź – https://www.jku.at/en/degree-programs/prospective-students/study-information-fairs-events/detail/news/international-education-fair-warsaw-poland-2025/ .
Podsumowanie tygodnia: technologie i innowacje (Polska + świat)
1) Microsoft publikuje w „Nature” wyniki analogowego komputera optycznego: przełom energetyczny i nowa klasa zadań
Najgłośniejszą wiadomością tygodnia w świecie deep techu było opublikowanie w „Nature” pracy zespołu Microsoft Research z Cambridge o analogowym komputerze optycznym (AOC). Prototyp łączy komponenty optyczne i analogowe układy elektroniczne, a sygnał „wędruje” między domeną światła i elektronów. Efekt? Przy rozwiązywaniu zadań optymalizacyjnych (a docelowo także w inferencji AI) sprzętowa architektura potrafi wykazać – jak twierdzą autorzy – rzędu stukrotne oszczędności energii wobec konwencjonalnych układów. Komentarz analityczny: Jeśli AOC obroni skalowanie i stabilność, może stać się „koprocesorem” epoki post-GPU do konkretnych klas problemów (routing, harmonogramy, matching, rozkłady macierz-wektor). Dla firm oznaczałoby to nie „jedną maszynę do wszystkiego”, lecz mozaikę wyspecjalizowanych akceleratorów. Cytując komunikat badaczy: to „nowe sposoby rozwiązywania złożonych problemów świata rzeczywistego”. Warto jednak pamiętać o diable w szczegółach: liniowość optyki bywa kapryśna, a sterowanie szumem i kalibracją w realnym data center to nie to samo co praca „na stole” laboratoryjnym.
Źródła: artykuł w „Nature” – https://www.nature.com/articles/s41586-025-09430-z ; omówienie Microsoft – https://news.microsoft.com/source/features/innovation/microsoft-analog-optical-computer-cracks-two-practical-problems-shows-ai-promise/ .
2) UE doprecyzowuje obowiązki w AI Act: konsultacje wytycznych przejrzystości i „kodeks praktyk” dla modeli ogólnego przeznaczenia
Bruksela uruchomiła konsultacje do wytycznych i kodeksu praktyk dot. przejrzystości (art. 50 AI Act), które mają pomóc firmom wdrażać wymogi zanim pełna egzekucja wejdzie na dobre. Równolegle unijny „kodeks” dla dostawców modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI) ma dawać niższe koszty zgodności dla sygnatariuszy. Komentarz: To „światło nawigacyjne” dla CTO i GC – po miesiącach niepewności powstaje mapa, jak dokumentować dane treningowe, zarządzać ryzykiem i znakować treści. Dla polskich spółek to szansa, by stanąć w jednej linii z największymi – compliance staje się przewagą, nie hamulcem.
Źródła: komunikat o konsultacjach – https://ppc.land/european-commission-opens-consultation-for-ai-transparency-guidelines/ ; tło: kodeks praktyk GPAI – https://www.reuters.com/business/eu-code-practice-help-firms-with-ai-rules-will-focus-copyright-safety-2025-07-10/ .
3) SpaceX bije kolejne kamienie milowe: Starlink i historyczna passa lądowań – odliczanie do „500.”
W tym tygodniu SpaceX szykuje kolejną misję Starlink z perspektywą symbolicznego, pięćsetnego lądowania boostera Falcona. Niby „rutyna”, ale to właśnie ta rutyna zmieniła ekonomię dostępu do orbity. Dla innowacji ma to proste konsekwencje: taniej i częściej = więcej testów i iteracji, a więc szybszy postęp w satelitach, łączności i badaniach. Komentarz: Dla europejskich i polskich firm space-tech wniosek brzmi: planować instrumenty i payloady pod tempo startów, nie „raz na rok”. Ta logika iteracyjna jest dziś przewagą rynkową.
Źródła: harmonogram i relacja live – https://spaceflightnow.com/2025/09/04/live-coverage-spacex-aims-for-500th-falcon-booster-landing-amid-sunrise-starlink-mission/ ; lista startów – https://www.spacex.com/launches/ .
4) Starship: okno testowe i zamknięcia dróg – kolejna iteracja systemu superciężkiego
Po serii kampanii testowych w Teksasie Starship szykuje się do kolejnych prób, o czym świadczą zgłoszenia zamknięć i plany okien testowych. Każdy lot to lekcja materiałowa i programistyczna: aerotermika, kontrola wektorowania ciągu, integracja z infrastrukturą naziemną. Komentarz: Dopóki nie zobaczymy regularnych misji użytkowych, Starship pozostaje „obietnicą”, ale już dziś jego presja konkurencyjna wpływa na rynek nośników i plany agencji. Dla polskich firm – sygnał, by rozwijać „kompatybilność” ładunków z wieloma systemami wynoszenia.
Źródło: kalendarium i status – https://nextspaceflight.com/starship/
5) Tlen dla astronautów dzięki… magnesom: mikro-grawitacja przestaje być wymówką
W „Nature Chemistry” opisano proste, a zarazem przełomowe rozwiązanie: zastosowanie trwałych magnesów, które w warunkach mikrograwitacji wymuszają konwekcyjny ruch elektrolitu i sprawniejsze odrywanie pęcherzyków gazu. Skutek to nawet kilkukrotna poprawa gęstości prądu i pasywna separacja faz bez ciężkich wirówek i ruchomych części. Komentarz: To rzadki przykład innowacji „z pudełka z narzędziami” (neodymowe magnesy) rozwiązującej 60-letni problem technologii życia w kosmosie. Dla gospodarki kosmicznej to oszczędność masy, energii i złożoności systemów, a więc tańsze i bezpieczniejsze misje.
Źródła: publikacja – https://www.nature.com/articles/s41557-025-01890-0 ; omówienia – https://www.sciencenews.org/article/astronaut-oxygen-magnet .
6) Prywatność w praktyce: Chrome aktualizuje harmonogram Privacy Sandbox, rynek szykuje plany awaryjne
Google utrzymuje, że prace nad Privacy Sandbox i wygaszaniem ciasteczek trzecich stron odbywają się w ścisłej koordynacji z brytyjskim CMA i branżą. Dla inżynierów i marketerów to mniej publicystyki, więcej checklist: audyt identyfikatorów, testy API (Topics, Protected Audience), modelowanie atrybucji. Komentarz: W Polsce – gdzie wiele firm polega na narzędziach martech – rok 2025 jest „na żywo” egzaminem z inżynierii danych: kto potrafi łączyć sygnały 1st-party, kontekst i pomiary eksperymentalne, ten wygra.
Źródła: oficjalny harmonogram – https://privacysandbox.com/intl/en_us/open-web/ ; poradniki – https://support.google.com/google-ads/answer/14762010?hl=en .
7) Polska scena startupowa: wzrost rund i ambitne ekspansje, ale „wąskie gardło” na Series A wciąż boli
Przeglądy ekosystemu wskazują, że coraz więcej polskich spółek dobija do etapu „scale-up”, a roczne nakłady VC i liczba rund rosną. Jednocześnie to właśnie most między seed/late-seed a A jest najbardziej dziurawy: brakuje lokalnych funduszy o odpowiedniej skali i ticketach, które mogłyby finansować wzrost między 5 a 15 mln euro. Komentarz: Dla założycieli to oznacza szybkie „internacjonalizowanie” cap table (czesko-bałtyccy, niemieccy i brytyjscy inwestorzy) oraz potrzebę wcześniejszego dowożenia wskaźników retencji i efektywności sprzedaży. Z perspektywy państwa – logika prostego „dosypywania” grantów słabnie; ważniejsze stają się gwarancje, fundusze funduszy i programy współinwestycji.
Źródła: przekrojowy raport – https://therecursive.com/poland-startup-ecosystem-investors-startups-scaleups-update-2025/ ; zestawienia AI – https://tracxn.com/d/explore/artificial-intelligence-startups-in-poland/__ha-jA5MNzhrWqFjOrzrGBbMI2Juu3aA_ebUNqxAt-5w/companies .
8) Europa pisze „Kodeks Praktyk” dla GPAI: mniej formalności dla sygnatariuszy, więcej jasności dla rynku
W ślad za AI Act Komisja promuje też dobrowolny kodeks praktyk dla dostawców dużych modeli. Zachęta jest konkretna: przystąpienie pomaga w praktycznej interpretacji przepisów, ogranicza ryzyko nieporozumień z regulatorami i daje klarowniejszą ścieżkę integracji z łańcuchami dostaw AI (audyt, watermarking, zarządzanie datasetami). Komentarz: To de facto „soft law”, które w łańcuchu dostaw (dostawca modelu → integrator → przedsiębiorstwo) będzie często uzupełniane przez klauzule umowne. Polskie firmy wdrażające LLM-y powinny wypatrywać szablonów dokumentacji i minimalnych standardów – przyspieszy to sprzedaż i due diligence.
Źródło: omówienie – https://www.wsj.com/tech/ai/eu-lays-out-voluntary-ai-code-of-practice-to-guide-companies-on-compliance-638497a8 .
9) Technologie a edukacja: Staff Week Politechniki Wrocławskiej i praktyczny sojusz uczelni
Politechnika Wrocławska zaprosiła pracowników uczelni z całej Europy na tygodniowe szkolenia dot. budowy wspólnych ekosystemów uczenia się. To przykład, jak „technologie edukacyjne” (od wspólnych laboratoriów po wirtualne kursy) stają się przedmiotem miękkiej integracji europejskich szkół wyższych. Komentarz: Kto nauczy się współprojektować programy, ten szybciej wciąga firmy w prace badawczo-rozwojowe – i skuteczniej transferuje innowacje do regionu.
Źródło: zapowiedź – https://www.aalto.fi/en/news/staff-week-planting-seeds-for-the-development-of-joint-learning-ecosystems .
10) Polska w kosmosie: boom satelitarny i ISS jako poligon eksperymentów
W przeglądach branżowych pojawiło się podsumowanie wzrostu polskiego sektora kosmicznego: od kontraktów ESA po przygotowywane eksperymenty na ISS (psychologia astronautów, AI w mikrograwitacji, biotechnologia). Komentarz: Warto, by krajowe programy grantowe zaczęły „zazębiać się” z cyklem startów – mniejsze, częstsze instrumenty i szybkie ścieżki recenzji mogą uczynić z Polski ważnego dostawcę komponentów i eksperymentów w europejskim łańcuchu wartości space-tech.
Źródło: przegląd – https://ts2.tech/en/polands-space-boom-inside-the-rapid-rise-of-its-satellite-market-2023-2030/ .
