Miniony tydzień upłynął pod znakiem nerwowego ścierania się dwóch sił: z jednej strony prób utrzymania stabilności przez banki centralne i instytucje publiczne, z drugiej strony rosnącej presji inflacyjnej i kosztowej związanej z sytuacją na rynkach energii. W Polsce uwagę zwracały decyzje Narodowego Banku Polskiego oraz działania nastawione na wzmacnianie krajowego komponentu w dużych inwestycjach. Na świecie najważniejszym tłem pozostawały skutki napięć na Bliskim Wschodzie, które wprost przełożyły się na ceny paliw, prognozy wzrostu i nastroje inwestorów. W praktyce był to tydzień, w którym gospodarka znów przypomniała, jak silnie zależy od bezpieczeństwa surowcowego i wiary rynku w to, że najgorszy scenariusz uda się jeszcze zatrzymać.
Jednym z najważniejszych krajowych wydarzeń gospodarczych była decyzja Rady Polityki Pieniężnej z 9 kwietnia o pozostawieniu stóp procentowych NBP bez zmian. Po marcowej obniżce o 0,25 pkt proc. rynek szukał odpowiedzi, czy polski bank centralny będzie kontynuował łagodzenie polityki pieniężnej, czy raczej przejdzie w tryb wyczekiwania. Sam fakt utrzymania stopy referencyjnej na poziomie 3,75 proc. można odczytywać jako sygnał dużej ostrożności. W otoczeniu globalnym znów wzrosło ryzyko inflacyjne, przede wszystkim przez presję na ceny energii i paliw, a to oznacza, że przestrzeń do szybkich kolejnych cięć mogła się skurczyć. Dla gospodarstw domowych i przedsiębiorców oznacza to, że koszt pieniądza w Polsce na razie się stabilizuje, ale perspektywa wyraźnie tańszego finansowania nie jest dziś przesądzona. To ważne zwłaszcza dla firm inwestujących na kredyt oraz dla rynku mieszkaniowego, który uważnie obserwuje każdy ruch RPP.
Drugim ważnym wydarzeniem z Polski była inauguracja projektu „Local Content. Z korzyścią dla Polski”, która odbyła się 9 kwietnia. Sam komunikat nie zmienia jeszcze realiów gospodarczych z dnia na dzień, ale dobrze pokazuje kierunek myślenia państwa o inwestycjach i przemyśle. Chodzi o to, by przy dużych procesach inwestycyjnych, szczególnie w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, większą rolę odgrywały krajowe firmy, krajowe kompetencje i krajowe łańcuchy dostaw. Z gospodarczego punktu widzenia to sygnał, że coraz mocniej akcentowana będzie nie tylko skala inwestycji, lecz także to, kto faktycznie zarabia na ich realizacji. Jeżeli ten kierunek zostanie przełożony na praktykę zakupową i przetargową, może to w kolejnych kwartałach wzmocnić część polskich producentów i usługodawców. Jednocześnie rynek będzie obserwował, czy za hasłem lokalnego komponentu pójdą przejrzyste reguły, czy raczej jedynie polityczna deklaracja bez trwałego wpływu na strukturę zamówień.
Na poziomie globalnym bardzo mocno wybrzmiało stanowisko Międzynarodowego Funduszu Walutowego, którego szefowa Kristalina Georgiewa ostrzegła, że wojna na Bliskim Wschodzie przełoży się na słabszy wzrost gospodarczy i wyższą inflację. To nie była wypowiedź o charakterze wyłącznie politycznym, lecz mocny sygnał dla rynków, że zaburzenia energetyczne zaczynają być traktowane jako realny czynnik makroekonomiczny, a nie jedynie przejściowy szok. Jeżeli droższa energia utrzyma się dłużej, koszty wzrosną w transporcie, produkcji, rolnictwie i usługach. To z kolei może podnieść ceny detaliczne i obniżyć tempo aktywności gospodarczej. Dla państw importujących energię jest to szczególnie niebezpieczne, bo oznacza jednoczesny wzrost kosztów i osłabienie popytu. W praktyce taki miks jest wyjątkowo niewygodny dla rządów i banków centralnych, bo trudniej wtedy jednocześnie pobudzać wzrost i walczyć z inflacją.
Kilka dni po pierwszym ostrzeżeniu IMF przekazał, że skutki wojny mogą wywołać zapotrzebowanie na dodatkowe wsparcie finansowe rzędu od 20 do 50 miliardów dolarów. To ważna wiadomość, bo pokazuje, że problem nie dotyczy wyłącznie cen ropy czy krótkoterminowych reakcji giełd. Fundusz sugeruje tym samym, że część państw może potrzebować realnej pomocy stabilizacyjnej, gdy skutki kryzysu uderzą w finanse publiczne, bilans płatniczy czy bezpieczeństwo żywnościowe. To szczególnie niepokojący sygnał dla rynków wschodzących i biedniejszych importerów energii, którzy mają mniej przestrzeni do osłon, dopłat i interwencji. Im większa liczba państw będzie szukała zewnętrznego wsparcia, tym większa stanie się presja na globalne instytucje finansowe i koordynację polityki międzynarodowej. Z punktu widzenia przedsiębiorców to kolejny sygnał, że obecny wstrząs może mieć dłuższy charakter i nie zakończy się na kilku tygodniach wysokich notowań paliw.
Istotnym wydarzeniem tygodnia była także decyzja OPEC+ o uzgodnieniu niewielkiego zwiększenia wydobycia ropy na maj, powiązanego z ponownym otwarciem Cieśniny Ormuz. Sam komunikat miał znaczenie psychologiczne i polityczne, bo pokazywał, że kartel oraz jego partnerzy chcą zademonstrować gotowość do reakcji. Problem polega jednak na tym, że w warunkach napięć geopolitycznych, uszkodzeń infrastruktury i zakłóceń logistycznych nawet formalna zgoda na większą podaż nie musi szybko przełożyć się na realny wzrost dostaw. Rynek ropy reaguje dziś nie tylko na decyzje o limitach, lecz także na fizyczną możliwość transportu surowca. Dlatego ten ruch OPEC+ został odebrany jako ważny, ale niewystarczający, by samodzielnie uspokoić sytuację. Dla gospodarki światowej oznacza to, że ryzyko drogich paliw i podwyższonej inflacji nadal pozostaje wysokie, a presja kosztowa może wracać falami zależnie od rozwoju wydarzeń w regionie.
W Europie bardzo uważnie komentowano wypowiedzi przedstawicieli Europejskiego Banku Centralnego, którzy sygnalizowali, że oczekiwania inflacyjne mogą rosnąć szybciej niż wcześniej, jeśli szok energetyczny okaże się bardziej trwały. To istotny moment, bo jeszcze niedawno część rynku liczyła raczej na łagodniejszą ścieżkę polityki pieniężnej w strefie euro. Teraz wraca pytanie, czy droższa energia nie zacznie przenikać do cen usług, wynagrodzeń i szeroko rozumianych kosztów życia. Dla EBC kluczowe jest to, by inflacja nie zakorzeniła się ponownie w oczekiwaniach firm i konsumentów. Gdyby tak się stało, bank centralny mógłby zostać zmuszony do bardziej stanowczej reakcji, nawet jeśli gospodarka eurolandu nie imponuje tempem wzrostu. Taki scenariusz ma znaczenie także dla Polski, bo strefa euro pozostaje głównym partnerem handlowym naszego kraju, a każde pogorszenie koniunktury u zachodnich sąsiadów szybko odbija się na eksporcie i nastrojach biznesu.
Jednym z najbardziej komentowanych wydarzeń tygodnia był amerykański odczyt inflacji za marzec. Ceny konsumpcyjne wzrosły o 3,3 proc. rok do roku, a skok cen paliw okazał się wyjątkowo silny. Dla światowych rynków był to pierwszy tak wyraźny sygnał w danych, że zaburzenia energetyczne nie są już tylko historią z nagłówków, ale zaczynają materializować się w oficjalnych wskaźnikach makroekonomicznych. Znaczenie tej publikacji wykracza poza same Stany Zjednoczone, bo polityka Fed wpływa na koszt kapitału, kurs dolara i zachowanie inwestorów na całym świecie. Jeżeli inflacja pozostanie podwyższona, Rezerwa Federalna będzie miała mniej argumentów za szybkim luzowaniem polityki. To z kolei oznacza utrzymanie twardszych warunków finansowych globalnie, a więc droższy pieniądz, większą ostrożność na giełdach i presję na kraje oraz firmy silnie zależne od finansowania zewnętrznego.
W piątek mocno wybrzmiała także publikacja z Chin, gdzie ceny producentów wzrosły po raz pierwszy od ponad trzech lat. Na pierwszy rzut oka można by uznać to za oznakę poprawy, bo długotrwała presja deflacyjna była problemem dla chińskiego przemysłu. W praktyce jednak źródło tego odbicia jest dla świata mało komfortowe: chodzi przede wszystkim o szok kosztowy związany z energią i droższymi surowcami. To oznacza, że chińskie fabryki mogą w kolejnych miesiącach przerzucać część rosnących kosztów dalej w globalny łańcuch dostaw. Dla importerów z Europy i innych regionów może to oznaczać wyższe ceny komponentów, materiałów i gotowych produktów. W szerszym sensie jest to sygnał, że nawet gospodarka, która długo zmagała się z bardzo słabą dynamiką cen w przemyśle, zaczyna odczuwać skutki globalnego wstrząsu energetycznego. Tego typu zmiana może mieć znaczenie dla handlu, marż producentów i poziomu inflacji w kolejnych kwartałach.
Bank centralny Indii pozostawił stopy procentowe bez zmian, jednocześnie ostrzegając przed słabszym wzrostem i wyższą inflacją. To istotne, ponieważ Indie należą do największych i najszybciej rozwijających się gospodarek świata, a ich decyzje zaczynają mieć coraz większe znaczenie dla globalnego układu sił. Jeszcze niedawno część inwestorów liczyła, że kraj ten będzie korzystał z relatywnie korzystnego otoczenia i łagodniejszej ścieżki cenowej. Obecna sytuacja pokazuje jednak, że silna zależność od importu energii potrafi szybko zmienić obraz makroekonomiczny. Utrzymanie stóp można tu czytać jako próbę przeczekania największej niepewności, ale także jako potwierdzenie, że bank centralny nie chce zbyt wcześnie ryzykować ponownego rozpędzenia inflacji. Dla światowego biznesu ważne jest to, że kolejne duże rynki wschodzące przechodzą z trybu ostrożnego optymizmu do trybu zabezpieczania się przed dłuższym okresem podwyższonych kosztów.
Na końcu tygodnia widać było wyraźnie, że problem nie ogranicza się do największych gospodarek. Bank centralny Nowej Zelandii utrzymał stopy procentowe i zapowiedział gotowość do zdecydowanej reakcji, jeśli inflacja pod wpływem droższej energii zacznie dalej rosnąć. Z kolei w Meksyku marcowa inflacja przyspieszyła, co od razu zaostrzyło debatę o dalszych ruchach tamtejszego banku centralnego. Z ekonomicznego punktu widzenia te dwa przypadki są ważne, bo pokazują szerokość zjawiska: wyższe koszty energii i transportu podbijają ceny zarówno w rozwiniętych, jak i rozwijających się gospodarkach. To zwiększa ryzyko, że świat wejdzie w okres bardziej synchronicznej, rozlanej inflacji importowanej przez surowce i logistykę. Im więcej banków centralnych będzie zmuszonych do ostrożności lub nawet do zaostrzenia tonu, tym trudniej będzie liczyć na szybki powrót do taniego kredytu i spokojnego otoczenia dla biznesu. Tydzień 5–11 kwietnia pokazał więc nie tylko serię pojedynczych zdarzeń, ale też wyłanianie się nowego, bardziej nerwowego układu gospodarczego.
Redakcja Reklama Kontakt Nasze portale i blogi
Wszelkie prawa zastrzeżone | Dział tematyczny Mindly.pl | Materiały w publikacjach | Zasady korzystania & Polityka prywatności
