Tygodniowe podsumowanie wydarzeń społecznych (14–21 listopada 2025)

Miniony tydzień pokazał, że napięcia społeczne praktycznie na wszystkich kontynentach kręcą się wokół kilku wspólnych tematów: obrony demokracji, buntu przeciw przemocy i korupcji, walki o klimat rozumiany jako kwestia sprawiedliwości społecznej, a także o godne życie osób starszych i dzieci żyjących w ubóstwie. W kilku krajach tłumy wyszły na ulice w symboliczne rocznice historycznych zrywów, łącząc pamięć o przeszłości z bardzo aktualnymi lękami o przyszłość. Równolegle pojawiły się ważne raporty i projekty ustaw dotyczące emerytur, pracy i ubóstwa dzieci. Poniżej przegląd dziesięciu kluczowych wydarzeń społecznych z okresu około 14–21 listopada 2025 roku.

1. Grecja: marsz w rocznicę powstania na Politechnice Ateńskiej znów staje się protestem tu i teraz

17 listopada ulice Aten wypełniły się demonstrantami upamiętniającymi 52. rocznicę studenckiego powstania przeciwko wojskowej juncie z 1973 roku. Tradycyjny marsz spod Politechniki Ateńskiej pod ambasadę Stanów Zjednoczonych od lat ma podwójny charakter: jest jednocześnie hołdem dla ofiar tamtej krwawej nocy oraz współczesną manifestacją sprzeciwu wobec aktualnej polityki władz. W tym roku w samej stolicy maszerowało kilkanaście, a według części szacunków nawet ponad 20 tysięcy osób. Na trasie niesiono słynny zakrwawiony sztandar z 1973 roku, pojawiały się też hasła solidarności z Palestyńczykami oraz krytyka polityki rządu w sprawach gospodarczych i społecznych. Policja rozlokowała ponad 5 tysięcy funkcjonariuszy, użyto helikopterów i dronów, doszło do dziesiątek zatrzymań, a kilkanaście osób aresztowano.

Dla greckiego społeczeństwa ta rocznica nie jest pustym rytuałem. W obliczu wysokich kosztów życia, wciąż wysokiego bezrobocia wśród młodych i napięć na tle migracji, pamięć o walce z dyktaturą miesza się z poczuciem, że demokratyczne instytucje znowu wymagają obrony. W wypowiedziach uczestników marszu często powtarzały się porównania do lat kryzysu zadłużeniowego i narzuconej z zewnątrz polityki oszczędności. Dla wielu młodych ludzi czołgi z archiwalnych zdjęć są jedynie symbolem, ale symbol ten łączą z własnym doświadczeniem: brakiem stabilnej pracy, drogim mieszkaniem i wrażeniem, że znów ktoś decyduje o ich życiu ponad ich głowami. Marsz w Atenach jest więc nie tylko lekcją historii, ale także współczesnym barometrem zaufania społecznego do państwa.

2. Czechy i Słowacja: r