Dłuższa przerwa w dostawie prądu nie musi oznaczać chaosu. Kluczem jest spokój i kilka prostych zasad: oszczędzaj energię w urządzeniach, ogranicz otwieranie lodówki, pamiętaj o bezpieczeństwie przeciwpożarowym i tlenku węgla, nie ryzykuj prowizorkami przy dogrzewaniu. Ten krótki przewodnik prowadzi przez pierwsze 12 godzin – od chwili, gdy gaśnie światło, aż do momentu, gdy zasilanie wróci lub trzeba się nastawić na dłuższą przerwę.
Upewnij się, czy to awaria w całym budynku czy tylko w Twoim lokalu: spójrz na klatkę schodową, ulicę, zapytaj sąsiadów. Wyłącz i odłącz z gniazdek urządzenia o dużej mocy (piekarnik, pralka, czajnik). Delikatną elektronikę (komputery, TV) pozostaw odłączoną także po powrocie zasilania przynajmniej przez kilka minut – skoki napięcia bywają najwyższe właśnie przy ponownym włączeniu.
Włącz w smartfonie tryb oszczędzania energii, zredukuj jasność ekranu, wyłącz zbędne moduły (Bluetooth, Wi-Fi, GPS), ustaw ręczne odświeżanie poczty. Gdy macie w domu kilka telefonów, ustalcie „dyżury” – jeden pozostaje aktywny do kontaktu, pozostałe trzymacie wyłączone lub w trybie samolotowym. Powerbanki trzymaj poza chłodem, najlepiej w temperaturze pokojowej; ładują się i oddają energię najefektywniej, gdy nie są wychłodzone.
Najbezpieczniejsze są latarki LED i lampki czołowe. Świece zostaw jako ostateczność – stwarzają ryzyko pożaru i zadymienia. Jeśli już ich używasz, ustawiaj wyłącznie na stabilnych, niepalnych podstawkach, z dala od firanek i drogi przebiegu domowników oraz zwierząt. Nigdy nie zasypiaj przy zapalonej świecy.
Najważniejsza zasada: nie otwieraj lodówki ani zamrażarki „z przyzwyczajenia”. Zamknięte urządzenia trzymają temperaturę zaskakująco długo. W praktyce, przy typowej domowej lodówce masz mniej więcej do 4 godzin „bezpiecznego okna”, pod warunkiem że drzwi pozostają zamknięte. W zamrażarce pełnej po brzegi zimno utrzyma się nawet dobę lub dłużej, a w półpełnej – krócej. W razie wątpliwości trzymaj się zasady: perysze produkty z lodówki (mięso, ryby, nabiał, gotowane resztki) po kilku godzinach bez chłodu mogą być już niebezpieczne i należy je wyrzucić.
Drobne triki pomagają wydłużyć czas bezpieczeństwa: jeśli masz miejsce w zamrażarce, przełóż do niej najbardziej wrażliwe produkty z lodówki (np. mięso). Zostaw w lodówce zamrożone wkłady żelowe lub butelki z lodem – działają jak „bufor chłodu”. Gdy prąd wróci, sprawdź temperaturę urządzeń i stan żywności. Produkty z wyraźnie podwyższoną temperaturą, o podejrzanym zapachu czy konsystencji wyrzuć bez żalu.
W większości mieszkań woda z kranu nadal leci (pompy zwykle mają zasilanie awaryjne lub są w innym obwodzie), ale w wysokich budynkach może przestać działać hydrofor lub windy. W miarę możliwości napełnij kilka butelek wody pitnej „na wszelki wypadek”. Leki wymagające chłodzenia trzymaj w najzimniejszym miejscu lodówki i nie otwieraj jej bez potrzeby; jeśli awaria się przeciąga, skontaktuj się z apteką lub lekarzem po wskazówki.
Najprostszy sposób utrzymania komfortu to warstwowe ubieranie się i ograniczenie przewiewów (zamknięte drzwi do rzadko używanych pokoi, zasłonięte okna). W mieszkaniu bez stałych pieców nie używaj „prowizyjnych” źródeł ciepła: grilli węglowych, kuchenek gazowych czy palników turystycznych w roli ogrzewania. Wszystko, co spala paliwo (gaz, benzynę, węgiel, drewno, brykiet), wytwarza tlenek węgla i wymaga wentylacji. Generator spalinowy powinien stać na zewnątrz, z dala od okien i drzwi; opary nie mogą mieć drogi do mieszkania. Dobrą praktyką jest posiadanie czujnika tlenku węgla i regularne testy alarmu.
Jeśli masz kuchenkę gazową, odpal ją zapałką/zapalarką (zachowaj szczególną ostrożność i przewietrz pomieszczenie). W blokach z kuchenką elektryczną postaw na jedzenie „bez gotowania”: pieczywo, konserwy, masło orzechowe, suszone owoce, warzywa, gotowe dania w słoikach. Gdy awaria dotyczy większej okolicy, lokale gastronomiczne mogą także nie działać – nie planuj posiłków, które wymagają podgrzewania, jeśli nie masz bezpiecznego źródła ciepła.
Wyciągnij z gniazdka sprzęty o dużej mocy oraz te szczególnie wrażliwe na skoki napięcia. Jeśli masz listwę przeciwprzepięciową lub zasilacz awaryjny (UPS), podłącz do niego tylko najpotrzebniejsze rzeczy: router (gdy działa sieć), małą lampę LED, ładowarkę do telefonu. Pamiętaj, że przeciążanie UPS-a skraca czas podtrzymania do kilku minut – to rozwiązanie „na dokończenie pracy i bezpieczne wyłączenie”, nie na wielogodzinną pracę.
Ustalcie na klatce schodowej prosty „protokół”: kto ma powerbank i może pożyczyć, kto ma radio na baterie, kto sprawdzi komunikaty operatora. Osobom starszym lub zależnym od sprzętu medycznego zaproponuj pomoc. W budynku bez zasilania nie używaj windy – utkniesz między piętrami i dołożysz służbom pracy.
Dla psów i kotów brak prądu to zwykle tylko mniejszy komfort. Unikaj jednak świec w pomieszczeniach, w których zwierzaki swobodnie chodzą i machają ogonem. Nie ustawiaj prowizorycznych źródeł ciepła na podłodze ani w zasięgu łap. Dostęp do świeżej wody i stała, spokojna rutyna zmniejszą stres także u bardziej wrażliwych pupili.
Jeśli wygląda na to, że przerwa potrwa dłużej, zrób plan na kolejne doby. Przejrzyj zapasy jedzenia, oszczędnie gospodaruj wodą pitną, zaplanuj kontakt z rodziną lub przyjaciółmi, u których możesz podładować niezbędną elektronikę. Gdy prąd wróci, podłączaj urządzenia stopniowo. Zrób szybki „przegląd strat” w lodówce i zamrażarce i nie ryzykuj „jedzeniem na próbę”.
W pierwszych 12 godzinach liczą się proste nawyki: nie otwieraj bez potrzeby lodówki, nie dogrzewaj się sprzętami „spalinowymi” w domu, trzymaj świeczki z dala od wszystkiego, co się pali, a telefon w trybie oszczędnym. W większości przypadków to wystarczy, by przejść przez awarię bez szkód i niepotrzebnych nerwów.
https://www.gov.pl/web/poradnikbezpieczenstwa/dlugotrwaly-brak-pradu-blackout — poradnik Rządowego Centrum Bezpieczeństwa: przygotowanie do długotrwałego braku prądu, podstawowe zasady i listy kontrolne.
https://www.foodsafety.gov/food-safety-charts/food-safety-during-power-outage — wytyczne bezpieczeństwa żywności podczas przerw w dostawie prądu (m.in. „reguła 4 godzin” dla lodówki).
https://www.cdc.gov/natural-disasters/response/what-to-do-protect-yourself-during-a-power-outage.html — zalecenia CDC dotyczące bezpieczeństwa w czasie przerw w zasilaniu, w tym używania generatorów i detektorów CO.
https://www.epa.gov/emergencies-iaq/power-outages-and-indoor-air-quality-iaq — wskazówki EPA o jakości powietrza w domu podczas przerw w zasilaniu oraz o bezpiecznych alternatywach zasilania.
https://www.ppoz.pl/czytelnia/rozpoznawanie-zagrozen/Sezon-grzewczy-bez-ryzyka/idn:3360 — materiały pożarnicze nt. czujek tlenku węgla i zasad bezpiecznej eksploatacji urządzeń.
Redakcja Reklama Kontakt Nasze portale i blogi
Wszelkie prawa zastrzeżone | Dział tematyczny Mindly.pl | Materiały w publikacjach | Zasady korzystania & Polityka prywatności
