Niebieskie, czerwone, różowe, granatowe, zielone, żółte czy pomarańczowe, to tylko niektóre kolory otoczek z barwnej palety nasion (w tym przypadku buraka cukrowego) występujących na polskim rynku. Każda firma nasienna dysponuje swoim własnym, charakterystycznym dla niej kolorem otoczek, którymi pokrywa nasiona. Skład i sposób przygotowania otoczki jest jedną z najpilniej strzeżonych tajemnic.
Stale rosnąca cena nasion wymaga od producentów wytwarzania materiału nasiennego o jak najwyższej jakości. Na cenę pojedynczego nasiona w podobnym stopniu wpływają koszty produkcji nasiennej jak i hodowli roślin. Nakłady finansowe z tym związane powodują, że zebrane nasiona są droższe od nasion odmian populacyjnych oraz syntetycznych.
To z kolei skutkuje zmniejszeniem normy wysiewu przyczyniając się do wprowadzenia siewów precyzyjnych i coraz powszechniejszego wysiewu nasion według liczby, a nie masy. W konsekwencji znacznie rośnie rola uszlachetniania nasion, gdzie sporą rolę odgrywa właśnie otoczkowanie.
Otoczkowanie materiału siewnego jest to zabieg uszlachetniający, polegający na pokryciu nasion warstwą substancji otoczkującej, której dokładny skład jest zazwyczaj zastrzeżony i opatentowany przez firmy nasienne. Pierwsze próby otoczkowania nasion podjęto już na początku XIX wieku, jednak proces ten został dokładnie opisany dopiero pod koniec tego stulecia.
W skład otoczki wchodzą dwa podstawowe materiały: warstwa budulcowa i klej, czyli tak zwane lepiszcze. Warstwę budulcową stanowić mogą różnego rodzaju substancje w formie drobnego proszku: kaolin, węglan wapnia, gips, talk, kreda, mączka drzewna, perlit, pyły wulkaniczne, ziemia okrzemkowa, wermikulit, torf, poliester czy polipropylen. Jako klej zazwyczaj stosuje się: gumę arabską, żelatynę, skrobię, tlenek polietylenu, octan poliwinylowy, alkohol poliwinylowy, metylocelulozę, dekstrynę czy melasę.
Zawartość lepiszcza w otoczkach nie powinna przekraczać 10 proc. ich całkowitej masy. Prawidłowo wykonana otoczka musi charakteryzować się fizyczną trwałością, brakiem reaktywności chemicznej i toksyczności, być przepuszczalna dla wody i gazów oraz nie tworzyć mechanicznej bariery dla kiełkującego nasiona.
Otoczkowane nasiona najczęściej poddaje się jeszcze zabiegowi inkrustacji, czyli pokrycia otoczki warstwą polimerową zawierającą różnego rodzaju środki ochrony roślin.
Najbardziej istotną cechą otoczki są jej odpowiednie właściwości wodno-powietrzne. Zależą one przede wszystkim od budowy i porowatości otoczki. Otoczkowane nasiona potrzebują do kiełkowania więcej wody niż nasiona bez otoczki.
Spowodowane jest to tym, że substancje wchodzące w skład otoczki rozpuszczają się w wodzie i obniżają potencjał wodny otoczki, co utrudnia pobieranie wody przez nasiona.
W związku z tym otoczki nasion przeznaczonych do siewu w zróżnicowanych warunkach klimatycznych składają się z dwóch warstw o różnym powinowactwie do wody: warstwa wewnętrzna ma charakter hydrofobowy natomiast warstwa zewnętrzna charakter hydrofilny.
Odpowiedni dobór właściwości komponentów otoczek, takich jak: wielkość, kształt i zdolność wiązania wody umożliwiają stworzenie otoczki odpowiedniej dla szerokiego zakresu warunków wilgotnościowych gleby.
Wysokie zróżnicowanie składników otoczki pozwala podzielić je na: otoczki rozpuszczające się pod wpływem wilgoci, otoczki pękające w miejscu kiełkowania, otoczki porowate lub nieporowate różniące się szybkością przepływu wody z gleby do nasiona.
Głównym celem otoczkowania jest ujednolicenie kształtu oraz zwiększenie rozmiaru i wagi nasion, szczególnie w przypadku gatunków roślin wytwarzających drobne i lekkie nasiona. Dzięki temu znacznie poprawiamy precyzję wysiewu, co wpływa na równomierne rozmieszczenie roślin w glebie.
Ponadto, zabieg otoczkowania daje możliwość skuteczniejszej ochrony przed chorobami i szkodnikami poprzez precyzyjną aplikację fungicydów i insektycydów w różnych warstwach otoczki.
W otoczce mogą znajdować się również nawozy mikroelementowe lub różnego rodzaju stymulatory wzrostu poprawiające początkowy wzrost i rozwój roślin, a co za tym idzie przebieg wschodów polowych. Otoczkowane nasiona są również w większym stopniu zasiedlane przez korzystne mikroorganizmy glebowe.
Główne zalety otoczkowania nasion są następujące:
Dodatkowo, stosowanie nasion otoczkowanych może przynieść następujące korzyści:
Podsumowując, otoczkowanie nasion to zaawansowana technologia uszlachetniania materiału siewnego, która odgrywa coraz większą rolę w nowoczesnym rolnictwie precyzyjnym. Odpowiednio zaprojektowane otoczki nie tylko poprawiają właściwości siewne nasion poprzez ich ujednolicenie, ale także umożliwiają kontrolowaną aplikację środków ochrony roślin i nawozów, zwiększając ich efektywność przy jednoczesnym ograniczeniu dawek. Dzięki swoim funkcjom fizykochemicznym, otoczki wspierają równomierne wschody, poprawiają zdrowotność młodych roślin oraz umożliwiają ich lepsze przystosowanie do zmiennych warunków środowiskowych. W warunkach rosnących kosztów produkcji rolniczej, technologia otoczkowania stanowi istotny element podnoszący jakość, bezpieczeństwo i opłacalność upraw.
Auror: Dr Chrystian Chomontowski, kierownik projektu zlotenasiona.pl
Redakcja Reklama Kontakt Nasze portale i blogi
Wszelkie prawa zastrzeżone | Dział tematyczny Mindly.pl | Materiały w publikacjach | Zasady korzystania & Polityka prywatności
